gototopgototop
You are here: ΑΡΧΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ Κείμενα Μητροπολίτου Η Εκκλησιολογικο-ιστορική, Κανονική και Νομική σχέσις Επισκόπου και Μονών
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Search

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΗΛΕΙΑΣ

Η Εκκλησιολογικο-ιστορική, Κανονική και Νομική σχέσις Επισκόπου και Μονών

E-mail Εκτύπωση PDF

Εκκλησιολογικο-Ιστορική σχέσις  Επισκόπου και Μονών.


1. Ως γνωστόν η υπό του Κυρίου ιδρυθείσα "Μια, Αγία, Καθολική και Αποστολική  Εκκλησία"  είναι "Σώμα Χριστού",  κεφαλή της έχουσα τον ίδιον τον Κυριον ημών Ιησούν Χριστόν, μέλη της δε πάντας τούς εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του αγίου Πνεύματος βαπτισμένους  Ορθοδόξους χριστιανούς· Δηλαδή τον ιερόν Κλήρον, τούς Μοναχούς και τούς Λαϊκούς.

Ως εκ τούτου πάντα τα μέλη της  Εκκλησίας μας οφείλουν υπακοή και πρέπει να έχουν αρμονική συνεργασία με την Κεφαλήν, διότι μόνον έτσι είναι δυνατόν να παραμένουν μέλη του Σωματος του Χριστού και να επιτυγχάνεται η σωτηρία, ο αγιασμός και η θέωσίς τους.11. Είναι πολύ χαρακτηριστική αλλά και πολύ διδακτική η σχετική διδασκαλία του  Αποστόλου Παύλου· Ρωμαίους ΙΒ' 3 - ΙΕ' 13 και Α' Κορινθίους ΙΒ' 12-31. Ιδετε και π. Γεωργίου Φλωρόφσκυ, Το Σώμα του ζώντος Χριστού, Εκδόσεις  Αρμός και την εν αυτώ σχετικήν Βιβλιογραφίαν. Διότι ο Κύριος μας έχει διαβεβαιώσει·  "εγώ ειμί η άμπελος, υμείς τα κλήματα.  Ο μένων εν εμοί καγώ εν αυτώ, ούτος φέρει καρπόν πολύν, ότι χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν". Άλλως "παν κλήμα εν εμοί μη φέρον καρπόν αίρει αυτό ... και εις το πυρ βάλλουσι και καίεται" (Ιωάννου ΙΕ  1-7).

2. Μετά την  Ανάληψίν του ο Θεάνθρωπος άφησε στην ορατή επί γης  Εκκλησίαν του  "εις τόπον και τύπον" Αυτού 22. Ιδετε Διαταγαί  Αποστόλων Β  ΧΙ. ΒΕΠ, τόμος 2ος, σελ.18, στίχος 20 και  Ιγνάτιος προς Μαγνησιείς VΙ. ΒΕΠ, ένθα ανωτέρω, σελ. 269, στίχος 32. τούς αγίους Αποστόλους του, ούτοι δε τούς διαδόχους των  Επισκόπους.  Ο Κυριος είπεν εις τούς  Αποστόλους· "Ο ακούων υμών εμού ακούει, και ο αθετών υμάς εμέ αθετεί" ( Λουκά Ι  16 ). Ο άγιος  Ιγνάτιος λέγει σχετικώς· "Οσοι γαρ Θεού εισιν και  Ιησού Χριστού, ούτοι μετά του επισκόπου εισίν".33. Προς Φιλαδελφείς ΙΙΙ, 2. ΒΕΠ .Τόμος 2ος, σελίς 277, στίχος 26. Και προς τούς Σμυρναίους ο αυτός πατήρ συνιστά· "Παντες τω επισκόπω ακολουθείτε, ως  Ιησούς Χριστός τω Πατρί ... Μηδείς χωρίς του επισκόπου τι πρασσέτω των ανηκόντων εις την εκκλησίαν.  Εκείνη βεβαία ευχαριστία ηγείσθω, η υπό τον επίσκοπον ούσα, η ω αν αυτός επιτρέψη.  Οπου αν φανή ο επίσκοπος, εκεί το πλήθος έστω· ώσπερ όπου αν ή Χριστός  Ιησούς, εκεί η καθολική εκκλησία. Ουκ εξόν εστιν χωρίς του επισκόπου ούτε βαπτίζειν ούτε αγάπην ποιείν· αλλ  ό αν εκείνος δοκιμάση, τούτο και τω Θεώ ευάρεστον, ίνα ασφαλές ή και βέβαιον παν ο πράσσετε". 44. Ιγνάτιος προς Σμυρναίους VIII, 1-2. ΒΕΠ, τόμος 2ος, σελ. 281, στίχοι 18-26. Χαρακτηριστική είναι και η εξής παρατήρησις του αγίου  Ιγνατίου·  "Πρέπον ουν εστίν, μη μόνον καλείσθαι χριστιανούς, αλλά και είναι.  Ωσπερ και τινες επίσκοπον μεν καλούσιν, χωρίς δε αυτού πάντα πράσσουσι. Οι τοιούτοι ουκ ευσυνείδητοί μοι είναι φαίνονται ...".55. Προς Μαγνησιείς ΙV . ΒΕΠ, Τομος 2ος, σελ. 269, στίχοι 19-22.
Δια τούτο και ο  Απ. Παύλος συνιστά·  "Πείθεσθε τοις ηγουμένοις υμών και υπείκετε· αυτοί γαρ αγρυπνούσιν υπέρ των ψυχών υμών, ως λόγον αποδόσοντες· ίνα μετά χαράς τούτο ποιώσι και μη στενάζοντες· αλυσιτελές γαρ τούτο" (Εβραίους ΙΓ  17). Επομένως παν μέλος της  Ορθοδόξου Εκκλησίας μας, χωρίς καμμίαν εξαίρεσιν, οφείλει υπακοή και συμμόρφωσι εις τα διατεταγμένα όργανα Αυτής και δη την Συνοδον των  Επισκόπων και τον κατά τόπους  Επίσκοπον.

3. Αυτά ισχύουν ασφαλώς και περί των εν ταις Μοναίς ασκουμένων Μοναχών. Γιατί και ο Μοναχός, ως μέλος του Σώματος της τοπικής Εκκλησίας, πρέπει να ευρίσκεται αρρήκτως συνδεδεμένος με την κεφαλήν της, τον  Επίσκοπον, και να υπακούη και να συνεργάζεται αρμονικά με αυτόν, αφού μόνον έτσι θα είναι ενωμένος με τον Κύριον.  Επειτα αυτός (ο  Επίσκοπος) είναι ο προεστώς της λειτουργικής Συνάξεως, εις την οποίαν και ο μοναχός μετέχει και λαμβάνει καθημερινώς τον "άρτον της ζωής"·  Αυτός (ο  Επίσκοπος) θα δώση την έγκρισίν του να ιδρυθή η Μονή του, αυτός θα την θεμελιώση, αυτός θα χειροθετήση και θα εγκαταστήση τον  Ηγούμενον της Μονής, αυτός θα χειροτονήση τούς Κληρικούς του Μοναστηρίου του, που θα του μεταδίδουν την χάριν των μυστηρίων της  Εκκλησίας μας κ.λ.π. Γιαυτό ούτε τα Μοναστήρια ούτε οι Μοναχοί μπορεί να είναι "αδέσποτοι", αλλά οφείλουν και αυτοί υπακοήν εις τον  Επίσκοπον, μάλιστα δε οι Μοναχοί, οι οποίοι έχουν την υπακοήν, ως μίαν των τριών μοναχικών αρετών, οι Μοναχοί που συνεχώς επαναλαμβάνουν το · "υπακοή ζωή, παρακοή θάνατος".

Βεβαίως η μοναχική τάξις είναι μία ιδιαίτερη χριστιανική ομάδα ανθρώπων, "οίτινες ευνούχισαν εαυτούς δια την βασιλείαν των ουρανών" (Ματθαίου ΙΘ ,12). Είναι η τάξις που την ακολουθούν άνθρωποι πνευματικά προνομιούχοι,66. Ιδετε όσα λέγει περί αυτών ο Απ. Παύλος εις Α' Κορινθίους Ζ' 25-40.  εκείνοι που ακολουθούν εις την ζωήν τους μίαν καθ' υπερβολήν οδόν, αφού "ου πάντες χωρούσι τον λόγον τούτον, αλλ  οίς δέδοται" (Ματθαίου ΙΘ , 11). Όμως η μοναχική ζωή και άσκησις δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά μέσον και μάλιστα μέσον όχι ανεξάρτητον της  Εκκλησίας και αυτοδύναμον, γιατί δεν δύναται μόνο του να οδηγήση τον άνθρωπον στην σωτηρίαν.77. Ως γνωστόν και ο Ινδουϊσμός, ο Ταοϊσμός, ο Βουδισμός, ακόμη και ο Μωαμεθανισμός (οι σουφίτες) έχουν ασκητές με φοβερές ασκήσεις, αλλά αυτές δεν παρέχουν την σωτηρίαν. Είναι απλώς ένα από τα πολλά μέσα που χρησιμοποιεί η Εκκλησία μας, δια να οδηγή τούς ανθρώπους εις την εκπλήρωσιν του σκοπού τους, που είναι η κάθαρσις, ο αγιασμός και η  θέωσις, τα οποία και αποτελούν τον μόνον σκοπόν πάντων των Μελών της  Εκκλησίας, πάντων των ανθρώπων. "Τούτο γαρ εστι θέλημα του Θεού, ο αγιασμός υμών" (Α'  Θεσσαλονικείς Δ  3).

Η Κανονική σχέσις Επισκόπου - Μονών.

1. Τα ανωτέρω διδάσκουν με σαφήνειαν και οι ιεροί Κανόνες. Συγκεκριμένα και ειδικώτερα ορίζουν: "Πράγμα σεμνόν ούτω και τίμιον, και τοις μακαρίοις και οσίοις Πατράσιν ημών πάλαι καλώς επινοηθέν, η των Μοναστηρίων οικοδομή, κακώς οράται πραττόμενον σήμερον...  Ώρισεν ουν δια ταύτα η αγία Σύνοδος, μηδενί εξείναι Μοναστήριον οικοδομείν, άνευ της του Επισκόπου γνώμης και βουλής.  Εκείνου δε συνειδότος και επιτρέποντος, και την οφειλομένην επιτελούντος ευχήν, ως τοις πάλαι θεοφιλώς νενομοθέτηται, οικοδομείσθαι μεν το Μοναστήριον, μετά πάντων δε των αυτώ προσηκόντων συν αυτώ εκείνω βρεβίω εγκαταγράφεσθαι, και τοις  Επισκοπικοίς αρχείοις εναποτίθεσθαι· μηδαμώς άδειαν έχοντος του αφιερούντος, παρά γνώμην του  Επισκόπου, εαυτόν  Ηγούμενον, ή ανθ' αυτού, έτερον καθιστάν. Ει γαρ άπερ τις ανθρώπω χαρίζεται, τούτων ουκ έτι κύριος είναι δύναται, πως άπερ τις καθαγιάζει και ανατίθησι, τούτων υφαρπάζειν την κυριότητα παραχωρηθήσεται;"88. Α' Κανών της Πρωτοδευτέρας αγίας Συνόδου. ΠΗΔΑΛΙΟΝ, σελ. 345 και εξής.. Και ο Δ' Κανών της Δ'  Οικουμενικής Συνόδου ορίζει: "Οι αληθώς και ειλικρινώς τον μονήρη μετιόντες βίον, της προσηκούσης αξιούσθωσαν τιμής.  Επειδή δε τινες τω μοναχικώ κεχρημένοι προσχήματι, τας τε εκκλησίας, και τα πολιτικά διαταράττουσι πράγματα, περιϊόντες αδιαφόρως εν ταις πόλεσιν, ου μην αλλά και μοναστήρια εαυτοίς συνιστάν επιτηδεύοντες, έδοξε μηδένα μεν μηδαμού οικοδομείν, μηδέ συνιστάν μοναστήριον,  ή ευκτήριον οίκον παρά γνώμην του της πόλεως  Επισκόπου. Τούς δε καθ ' εκάστην πόλιν και χώραν μονάζοντας, υποτετάχθαι τω  Επισκόπω και την ησυχίαν ασπάζεσθαι, και προσέχειν μόνη τη νηστεία και τη προσευχή, εν οις τόποις απετάξαντο, προσκαρτερούντες, μήτε δε εκκλησιαστικοίς, μήτε βιωτικοίς παρενοχλείν πράγμασιν, ή επικοινωνείν, καταλιμπάνοντες τα ίδια μοναστήρια, ει μήποτε  άρα  επιτραπείεν   δια χρείαν αναγκαίαν  υπό  του της  πόλεως  Επισκόπου. Μηδένα δε προσδέχεσθαι εν τοις μοναστηρίοις δούλον επί τω μονάσαι παρά γνώμην του ιδίου δεσπότου. Τον δε παραβαίνοντα  τούτον  ημών τον όρον, ωρίσαμεν ακοινώνητον είναι, ίνα μη το όνομα του Θεού βλασφημήται. Τον μεν τοι  Επίσκοπον της πόλεως χρη την δέουσαν πρόνοιαν ποιείσθαι των μοναστηρίων"99. ΠΗΔΑΛΙΟΝ, σελ. 187 και εξής.. Ειδικώτερα ο Η'  Κανών της αυτής Δ ' Οικουμενικής Συνόδου δια τούς ιερομονάχους και μοναχούς ορίζει: "Οι Κληρικοί των πτωχείων και μοναστηρίων και μαρτυρίων, υπό την εξουσίαν των εν εκάστη πόλει  Επισκόπων, κατά την των αγίων  Πατέρων παράδοσιν, διαμενέτωσαν και μη κατά αυθάδειαν αφηνιάτωσαν του ιδίου  Επισκόπου. Οι δε τολμώντες ανατρέπειν την τοιαύτην διατύπωσιν, καθ' οίονδήποτε τρόπον και μη υποταττόμενοι τω ιδίω  Επισκόπω, ει μεν είεν Κληρικοί, τοις των Κανόνων υποκείσθωσαν επιτιμίοις, ει δε μονάζοντες ή λαϊκοί, έστωσαν ακοινώνητοι"1010. ΠΗΔΑΛΙΟΝ, σελ. 191 και εξής. Ιδετε και ΛΑ, ΛΗ καί ΜΑ Αποστολικούς Κανόνας, ΜΑ, ΜΣΤ, ΜΖ καί  ΜΘ  της ΣΤ Οικουμενικής, ΙΖ, Κ καί ΚΑ της Ζ  Οικουμενικής, ΠΗ της Καρθαγένης κ.λ.π, Παναγιώτου Ι. Παναγιωτάκου, Σύστημα του Εκκλησιαστικού Δικαίου κατά την εν Ελλάδι ισχύν αυτού, Τομος Δ, το Δίκαιον των Μοναχών, σελ. 27 κ. εξ..

2. Βεβαίως κατά την ιστορικήν πορείαν της  Εκκλησίας μας παρουσιάσθηκαν πολλοί τύποι μοναχικής ζωής.  Αναχωρητισμός, (Μ.  Αντώνιος, Παχώμιος στην Αίγυπτο και Θηβαΐδα), Κοινοβιακός βίος (Μ. Βασίλειος, Θεοδόσιος ο  Κοινοβιάρχης, Θεόδωρος ο  Στουδίτης, (στον Πόντο και την Καπαδοκία, Παλαιστίνη, Κων/πολιν, Σινά κ.λ.π), ιδιόρρυθμα Μοναστήρια (Άγιον Όρος) κ.λ.π.1111. Ιδετε Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν ΗΛΙΟΥ, Τομος 13ος, σελ. 729 κ. εξ., λήμμα Μονή, Παναγιώτου Ι. Παναγιωτάκου, ένθα ανωτέρω, σελ. 18 κ. εξ Όμως πάντες οι τύποι της Μοναστικής ασκήσεως ήσαν υπό την υψηλήν πνευματικήν καθοδήγησιν και εποπτείαν του επιχωρίου  Επισκόπου.

Η Νομική σχέσις  Επισκόπου και Μονών.

Οι Βασιλείς Λέων και Κωνσταντίνος, ως εξής ορίζουν τον  Επίσκοπον και τις αρμοδιότητες  αυτού·  "Επίσκοπός εστιν  επιτηρητής και  επιμελητής  πασών των εκκλησιαζομένων ψυχών  των  εν τη αυτού Επαρχία δύναμιν έχων τελεστικήν, Πρεσβυτέρου,  Διακόνου  και   Αναγνώστου και Ψάλτου  και  Μοναχού.   Ιδιον δε Επισκόπου, τοις μεν ταπεινοίς συγκατέρχεσθαι, καταφρονείν δε των επαιρωμένων ..."1212. ΠΗΔΑΛΙΟΝ, σελ. 3, υποσημείωσις 1.. Όμως αφ’ ενός μεν η ακμή του Μοναχισμού και οι αγώνες των Μοναχών  κατά των αιρέσεων και  δη κατά των Εικονομάχων, αφ’ ετέρου δε η  παρατηρηθείσα κάποτε κατάχρησις εξουσίας των  Επισκόπων επί των Μονών, ενεδυνάμωσαν τις υπάρχουσες τάσεις ανεξαρτητοποιήσεως των Μονών από των  Επισκόπων,1313. Τούτο υποδηλώνει και ο ΙΖ  Κανών της Ζ Οικουμενικής Συνόδου, λέγων: "Τινές των Μοναχών, καταλιπόντες τα εαυτών Μοναστήρια, εφιέμενοι του άρχειν και το υπακούειν απαναινόμενοι, εγχειρούσι κτίζειν ευκτηρίους οίκους, τα προς απαρτισμόν μη έχοντες. Ει τις ουν τούτο επιχειρίσει ποιείν, κωλυέσθω υπό του κατά τόπον Επισκόπου ... ". Πηδάλιον, σελ. 336. παρά την ανωτέρω παγίαν Κανονικήν και  Εκκλησιαστικήν πράξιν. Ετσι, πλην των  Επισκοπικών ή Ενοριακών  ή Επαρχιακών  ή Μητροπολιτικών Μονών, ενεφανίσθησαν και οι εξής τύποι Μονών:

  1. Πατριαρχικαί και Σταυροπηγιακαί.1414. Βλασίου Ι. Φειδά, Σταυροπηγιακό Δικαιον και Εκκλητον του Οικουμενικού Πατριαρχείου, εν· ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ, Ιούλιος-Σεπτέμβριος 1993, σελ. 97 κ. εξ., Παναγ. Παναγιωτάκου, ένθα ανωτέρω, σελ. 296 κ. εξ. Ιωάννου Μ. Κονιδάρη, Περίγραμμα του δικαίου των Ορθοδόξων Μονών στην Ελληνική Επικράτεια, Ανάτυπον από το «Νομικό Βήμα» 40 (1992) 982-993, Αθήνα 1993, σελίδα 984, υποσημείωσις 16. Κατά την τουρκοκρατίαν όμως η ίδρυσις Πατριαρχικών και Σταυροπηγιακών Μονών υπηγορεύθη και δια λόγους προστασίας τούτων από τις αρπαγές των Τούρκων.
  2. Βασιλικαί ή Αυτοκρατορικαί.
  3. Κτητορικαί. Και
  4. Αυτοδέσποτοι ή  Ελεύθεροι ή αυτεξούσιοι ή αυτόνομοι1515. Ιδετε Θ.Η.Ε. Τομος 2ος, στήλη 59, λήμμα Μονή (Κανονικόν Δικαιον), Παναγ. Παναγιωτάκου, ένθα ανωτέρω, σελ. 294 κ. εξ.. Δηλαδή εκ των παραπάνω Μονών αι α. εξέφυγον από την εποπτείαν του επιχωρίου  Επισκόπου, αι δε β., γ. και δ. και αυτού του Πατριάρχου.

Ομως η 37η Νεαρά  Αλεξίου του Κομνηνού (1081-1118) επί Πατριάρχου Νικολάου  (1084-1111) επαναφέρει εν μέρει τις Μονές εις την κανονικήν τάξιν και παρέχει δικαίωμα εις τον Πατριάρχην Κων/πόλεως να εισέρχεται εις πάντα τα Μοναστήρια της ενορίας αυτού "καν τε πατριαρχικά ώσι καν τε βασιλικά και αυτοδέσποτα"1616. Ιωάννης Μαντζούρης, εν Θ.Η.Ε. Τομος 3ος, λήμμα Βασιλικαί Μοναί, στήλη 718 κ. εξ, Παναγ. Παναγιωτάκου, ένθα ανωτέρω, σελ. 309 κ. εξ..

2. Εις τας ημέρας μας η νομική κατάστασις των Μονών και των μοναχών στην  Εκκλησία της  Ελλάδος και η σχέσις και η θέσις του  Επισκόπου εις αυτάς ρυθμίζονται κυρίως με τον Νομον 590/77 Περί Καταστατικού Χάρτου της  Εκκλησλιας της  Ελλάδος (ΦΕΚ 146/31-5-1977 τ.Α). Ειδικώτερα:

  1. Δια του  Αρθρου 1, παραγράφος 4, του ως άνω Νομου χαρακτηρίζεται η Μονή Ν.Π.Δ.Δ.
  2. Δια του  Αρθρου 39, καθορίζεται:
    • Ότι "η  Ιερά Μονή είναι θρησκευτικόν καθίδρυμα δια την άσκησιν των εν αυτώ εγκαταβιούντων ανδρών ή γυναικών, συμφώνως προς τας μοναχικάς επαγγελίας και τούς περί μοναχικού βίου ιερούς Κανόνας και παραδόσεις της Ορθοδόξου Εκκλησίας" (παράγραφος 1 ),
    • Ότι "εν τη  Εκκλησία της  Ελλάδος  λειτουργούν  Ιεραί Μοναί, τελούσαι υπό την πνευματικήν εποπτείαν του επιχωρίου  Αρχιερέως, και Συνοδικαί Σταυροπηγιακαί  Ιεραί Μοναί, τελούσαι υπό την πνευματικήν εποπτείαν της  ΔΙΣ" (παράγραφος 2),
    • Ότι "η ίδρυσις, διάλυσις ή συγχώνευσις υφισταμένων Μονών της  Εκκλησίας της  Ελλάδος συντελείται δια Προεδρικού Διατάγματος, εκδιδομένου μετά σύμφωνον γνώμην του επιχωρίου  Αρχιερέως και έγκρισιν της ΔΙΣ, προτάσει του  Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων" (παράγραφος 3),
    • Ότι "τα της οργανώσεως και προαγωγής του πνευματικού βίου και τα της διοικήσεως της Μονής καθορίζονται υπό του Ηγουμενοσυμβουλίου συμφώνως προς τούς  Ιερούς Κανόνας, τας μοναχικάς παραδόσεις και τούς νόμους του κράτους, δι' εσωτερικού κανονισμού, δημοσιευομένου δια του Δελτίου Εκκλησία" (παράγραφος 4).
    • Ότι "ο  Ηγούμενος και τα μέλη του Ηγουμενοσυμβουλίου, ων ο αριθμός ορίζεται αναλόγως του αριθμού των μοναχών εκάστης Μονής υπό του εσωτερικού κανονισμού αυτής,  εκλέγονται,  εάν έχη  πέντε (5) τουλάχιστον εγκαταβιούντας μοναχούς, υπό της μοναχικής αδελφότητος, άλλως ορίζονται υπό του επιχωρίου  Αρχιερέως. Ο ουτωσί εκλεγείς  Ηγούμενος είναι ισόβιος, επιφυλασσομένων των διατάξεων του νόμου περί  Εκκλησιαστικών Δικαστηρίων.  Η ΔΙΣ  δύναται δι'  ητιολογημένης αποφάσεως τη προτάσει του οικείου  Αρχιερέως ή της Μοναστικής  Αδελφότητος να εγκρίνη την διενέργειαν νέας εκλογής προς ανάδειξιν  Ηγουμένου"(παράγραφος 5),
    • Ότι "ο Μητροπολίτης ασκεί επί των  Ιερών Μονών της επαρχίας αυτού την κατά τούς ιερούς κανόνας πνευματικήν εποπτείαν δια την κανονικήν μνημόνευσιν του ονόματος αυτού εν ταις ιεραίς  Ακολουθίαις, την χειροθεσίαν του  Ηγουμένου, την έγκρισιν της κουράς των μοναχών, την ανάκρισιν των κανονικών παραπτωμάτων, την μέριμναν δια την κατά τούς ιερούς κανόνας λειτουργίαν της Μονής και τον έλεγχον της νομιμότητος της οικονομικής διαχειρίσεως αυτής" (παράγραφος 6),
    • Ότι "Μετόχια Μονών της  Ανατολικής  Ορθοδόξου Εκκλησίας, εάν μεν ανήκουν εις το κλίμα της  Εκκλησίας της Ελλάδος, ιδρύονται τη αδεία του επιχωρίου  Αρχιερέως και λειτουργούν υπό την πνευματικήν εποπτείαν του οικείου Μητροπολίτου, εάν δε ανήκουν εις έτερον κλίμα, ιδρύονται τη αδεία του Κράτους, παρεχομένη δια κοινής αποφάσεως των  Υπουργών  Εξωτερικών και  Εθνικής παιδείας και Θρησκευμάτων, εκδιδομένης μετά συγκατάθεσιν του επιχωρίου  Αρχιερέως και έγκρισιν της ΔΙΣ και λειτουργούν υπό την εποπτείαν αυτής, ασκουμένην δια του επιχωρίου  Αρχιερέως, αφαρμοζομένων επ'  αὐτών των ισχυουσών δια τας εν τη περιοχή της  Εκκλησίας της  Ελλάδος Μονάς διατάξεων" (παράγραφος 7),
    • Ότι "εξαιρούνται της εποπτείας του επιχωρίου  Αρχιερέως αι Πατριαρχικαί και Σταυροπηγιακαί Μοναί Βλατάδων εν Θεσσαλονίκη και  Αγίας  Αναστασίας Φαρμακολυτρίας εν Χαλκιδική, αίτινες ανήκουσαι εις το Οικουμενικόν Πατριαρχείον μετά πάσης της κινητής και ακινήτου αυτών περιουσίας, τελούν υπό την άμεσον αυτού πνευματικήν κυριαρχίαν και διοίκησιν, διεπόμεναι υπό του ανέκαθεν ισχύοντος Πατριαρχικού καθεστώτος, μνημονευομένου εν αυταίς κατά την κανονικήν τάξιν του ονόματος του Οικουμενικού Πατριάρχου.  Ωσαύτως εξαιρούνται τα μετόχια του Παναγίου Τάφου και της  Ι. Μονής  Σινά" (παράγραφος 8),
    • Ότι "Ιεροί Ναοί, μετά ή άνευ μοναστικών αδελφοτήτων, ευρισκόμενοι εν τω χώρω της  Εκκλησίας της  Ελλάδος και μη υπαγόμενοι υπό την πνευματικήν δικαιοδοσίαν αυτής δύνανται να καταστούν, δια χαριστικής δικαιοπραξίας των κυρίων αυτών, μετόχια  Ι. Μονών των πρεσβυγενών πατριαρχικών θρόνων και της  Ι. Μονής Σινά, μετά συγκατάθεσιν της δωρεοδόχου Μονής και έγκρισιν του επιχωρίου Αρχιερέως και της ΔΙΣ αποκλειομένης της καθ'  οἱονδήποτε τρόπον εγκαταβιώσεως  εις  ταύτα Επισκόπων. Δια  της ως άνω χαριστικής δικαιοπραξίας καθορίζονται αι προϋποθέσεις και οι όροι, ως και ο τρόπος διοικήσεως και λειτουργίας των εν λόγω μετοχίων" (παράγραφος 9),
  3. Επίσης δια των παραγράφων 3, 4, 5 και 6, του  Άρθρου 56 του Νόμου 590/77 καθορίζονται τα της εγγραφής, απολύσεως και παραμονής εις τινα Μονήν ή τόπον του Μοναχού και  Ιερομονάχου.
  4. Τέλος  η θέσις των Μονών εις την  Εκκλησίαν της  Ελλάδος και η σχέσις του  Επισκόπου με αυτές ρυθμίζονται και από τον υπ  ἀριθμ. 39/1972 Κανονισμόν της  Ι. Συνόδου της  Εκκλησίας της  Ελλάδος "Περί των εν  Ελλάδι  Ορθοδόξων Ιερών Μονών και  Ησυχαστηρίων".1717. Σημειώνεται όμως ότι το άρθρον 5 του ως άνω Κανονισμού υπό τον τίτλον "Ι. Μοναί  Ιδιωτικού Δικαίου (Ησυχαστήρια)" δεν ισχύει, διότι ακυρώθηκε με την υπ  αριθμ. 866/1974 απόφασιν του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Εκ των ανωτέρω ισχυουσών Πολιτειακών και Κανονικο-εκκλησιαστικών διατάξεων προκύπτει, ότι εν τη  Εκκλησία της Ελλάδος λειτουργούν σήμερα Μοναί,  Ανδρώαι ή Γυναικείαι, των εξής τύπων:

  1. Συνοδικαί και Σταυροπηγιακαί υπό την πνευματικήν δικαιοδοσίαν και εποπτείαν της ΔΙΣ.
  2. Επαρχιακαί-Μητροπολιτικαί Μοναί, υπό την πνευματικήν δικαιοδοσίαν του  Επιχωρίου  Αρχιερέως.
  3. Μετόχια  Ιερών Μονών της  Εκκλησίας της  Ελλάδος. Και
  4. Ησυχαστήρια. 1818. Βεβαίως υπάρχουν και έτεραι Μοναί, αι οποίαι όμως δεν ανήκουν εις την πνευματικήν δικαιοδοσίαν της  Εκκλησίας της  Ελλάδος. Τοιαύται είναι: α) Η Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή των Βλατάδων Θεσσαλονίκης, ως και η τοιαύτη της Αγίας Αναστασίας Χαλκιδικής, υπό την πνευματικήν εποπτείαν του Οικουμενικού Πατριαρχείου. β) Τα ανεγνωρισμένα Μετόχια του Παναγίου Ταφου και της Ι. Μονής Σινά. γ) Μετόχια  του Πατριαρχείου Αλεξανδρείας και δ) Μετόχια Μονών του  Αγίου  Ορους. Περί των τελευταίων τούτων, ιδέ: Κων/νου Βαβούσκου, Περί της θέσεως των εν τω  Ελλαδικώ χώρω Γυναικείων Μετοχίων των ιερών Πατριαρχικών και Σταυροπηγιακών Μονών του Αγ. Όρους, εν· Αναφορά εις μνήμην Μητροπολίτου Σαρδεων Μαξίμου (1914-1986), Τομος Πρώτος, Γενεύη 1989, σελ. 347-354, Γεωργίου Λιλαίου, Νομοκανονικά, Τόμος Α σελ.98 και εξής

Εκ των όσων ελέχθησαν κατεφάνη με σαφήνεια η θέσις του  Επισκόπου στις Μονές και η σχέσις αυτού με τούς Μοναχούς. Όμως προς διασάφησιν αυτών θα προσθέσω εδώ και τα εξής·  Εφ' όσον εκκλησιολογικό-ιστορικώς, Κανονικώς και νομικώς αναγνωρίζεται:

  • Ότι η  Ορθόδοξη  Εκκλησία έχει κεφαλήν της τον Κύριον·
  • Ότι ο Επίσκοπος του τόπου είναι εις "τύπον και τόπον Χριστού"·
  • Ότι άνευ αδείας και ευλογίας του  Επισκόπου δεν είναι δυνατόν να ιδρυθή και να λειτουργήση Μονή·  Και
  • Ότι ο  Επίσκοπος έχει την πνευματικήν ευθύνη της  καλής  λειτουργίας  των Μονών και της εκπληρώσεως  των μοναχικών υποχρεώσεων των Μοναχών, δύο ΜΟΝΟΝ σχέσεις  Επισκόπου και Μοναχών είναι δυνατόν να υπάρξουν.

Πρώτη:  Η σχέσις του Χριστού (νυμφίου) προς την Εκκλησίαν (νύμφη). Και καθώς "ο Χριστός ηγάπησε την  Εκκλησίαν και εαυτόν παρέδωκεν υπέρ αυτής, ίνα αυτήν αγιάση ... ίνα παραστήση αυτήν εαυτώ ένδοξον την  Εκκλησίαν, μη έχουσαν σπίλον ή ρυτίδα ή τι των τοιούτων, αλλ'  ίνα η αγία και άμωμος" (Εφεσίους Ε  25-27), έτσι και ο  Επίσκοπος πρέπει να διάκειται και να ενεργή δια κάθε Μονή της  Επισκοπικής του περιφερείας.  Αλλ'  όπως δεν μπορεί να υπάρξη η νύμφη  Εκκλησία χωρίς τον νυμφίον  Ιησούν Χριστόν, έτσι δεν μπορεί να υπάρξη Μονή και Μοναχοί χωρίς την παρουσίαν του  Επισκόπου.

Και η δεύτερη:  Η σχέσις της Κεφαλής του Σώματος και των μελών αυτού. Καθώς είναι αδύνατον να υπάρξουν ζωντανά μέλη αποκεκομμένα από το υπόλοιπον σώμα ή μέλη ενός σώματος που όμως δεν είναι μεταξύ τους αρμονικώς συνδεδεμένα, επικοινωνούντα και συνεργαζόμενα με την κεφαλήν του σώματος, έτσι δεν είναι δυνατόν να υπάρξη πνευματικώς ζωντανή και ακμάζουσα Μονή, χωρίς ενότητα εν Χριστώ και αρμονική σχέσι και συνεργασία  Επισκόπου και Μοναχών.  Όπως επίσης, καθώς "ουδείς ποτέ την εαυτού σάρκα εμίσησεν, αλλ'   ἐκτρέφει  και  θάλπει  αυτήν,  καθώς  και ο  Κύριος   την   Εκκλησίαν" (Εφεσίους Ε  29-30), έτσι δέον και ο  Επίσκοπος να αγαπά, να περιθάλπη και να προστατεύη την Μονήν του.1919. Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης γράφει, ότι οι Βασιλείς Λέων και Κωνσταντίνος ως εξής καθώρισαν μεταξύ άλλων τις υποχρεώσεις του Επισκόπου· "Και προκινδυνεύειν του ποιμνίου και την εκείνων στενοχωρίαν, οικείαν οδύνην ποιείσθαι".ΠΗΔΑΛΙΟΝ, σελίς 3, υποσημείωσις 1. Και ακόμη· Όπως τα υγιή μέλη  ενός σώματος ουδέποτε αρνήθηκαν να εκτελέσουν εντολήν της κεφαλής, ούτω και οι Μοναχοί στον Επίσκοπόν τους·  Εκτός εάν έχουν πνευματικά ασθενήσει.  Οπότε πρέπει να γίνη  εν εκ των δύο· Ή  θα θεραπευθή το ασθενές μέλος, δια να συνεργάζεται με την κεφαλήν ή θα αφαιρεθή του σώματος της  Εκκλησίας δια χειρουργικής πνευματικής επεμβάσεως, ίνα μη μολυνθή ολόκληρον το σώμα.

Βεβαίως σε κάποιον χρόνον ή και σε κάποια ιστορικά πρόσωπα η ανωτέρω περιγραφείσα μόνη συμβατή σχέσις  Επισκόπου και Μοναχών διεταράχθη εξ αιτίας κάποτε μεν του Επισκόπου άλλοτε δε των Μοναχών. Αυτό όμως είναι εξαίρεσις και οι εξαιρέσεις δεν μπορεί και   δεν πρέπει να αναιρέσουν ή να αλλάξουν τον κανόνα και να μετατρέψουν την πατρική (πατρός προς τέκνον ) ή την μητρική (μητρός  Εκκλησίας προς τέκνον) σχέσιν του Επισκόπου προς τούς Μοναχούς των Μονών της  Επισκοπής του σε σχέσι Προϊσταμένου και υφισταμένου υπαλλήλου. Διότι τούτο, αν και όταν συμβή, αλλοιώνει την ουσίαν των εκκλησιαστικών δομών μας, διο και είναι εντελώς ανεπίτρεπτον.

4. Εις την  Εκκλησίαν της  Ελλάδος η  Ιερά Μονή είναι, πρέπει να είναι, πρότυπον πνευματικόν ιατρείον, Νοσοκομείον ψυχών και οι καθαρθέντες, φωτισθέντες και αγιασθέντες εν αυτή Μοναχοί πρότυπα μιμήσεως από τούς χριστιανούς. Δια τούτο η Διοίκησις της  Εκκλησίας έχει, πρέπει να έχη, σε περίοπτον θέσιν τας Μονάς, εκάστη Μητρόπολις της  Εκκλησίας της  Ελλάδος έχει και θέλει να έχη Μονάς και πολλά εκ των πνευματικών μέσων της ασκήσεως και του αγιασμού των Μοναχών ( Ακολουθίαι εικοσιτετραώρου, Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία,  Αγρυπνίαι κ.λ.π.) εύρε χρήσιμα, τα προσέλαβε και τα χρησιμοποιεί εις τας ενορίας δια το καθόλου πνευματικόν της έργον και εύχεται καθημερινώς και ιδιαιτέρως  "υπέρ των  Ιερομονάχων, Μοναχών και Μοναζουσών". Αλλά και τα μέλη της  Εκκλησίας της  Ελλάδος αγαπούν τας Μονάς, καταφεύγουν συχνά εις αυτάς και ποικιλοτρόπως τας ενισχύουν, οι δε  Ηγούμενοι και οι Μοναχοί έχουν την ιδιαιτέραν εκτίμησιν αυτών.

Προτάσεις  λύσεως  σημερινών μοναστικών προβλημάτων και σχέσεων  Επισκόπου και Μονών

Εις τας οργανωμένας Πολιτείας των ανθρώπων, όταν παρουσιάζωνται προβλήματα, συνήθως επεμβαίνει η Πολιτεία δια των Νόμων της και λύει αυτά. Το ίδιο πράττει και η  Εκκλησία μας δια τα ιδικά της προβλήματα.  Βεβαίως  ο   Απ.  Παύλος  λέγει,  ότι    "δικαίω  νόμος  ου κείται" (Α  Τιμοθέου Α  9).  Όμως και εμείς οι χριστιανοί είμεθα άνθρωποι αδύναμοι, διο και από της  Αποστολικής   περιόδου άρχισαν να εμφανίζωνται διάφορα προβλήματα. 2020. Οράτε Αποστολική Σύνοδο. Πράξεις ΙΕ  1-29.  Ετσι και η  Εκκλησία μας ηναγκάσθη να ορίση τα πρέποντα δια των ιερών  Κανόνων της.  Η συνεχιζομένη δε ανθρώπινη αδυναμία  ημών  (Ποιμένων και Ποιμενομένων) επιβάλλουν εις την  Εκκλησίαν την τήρησιν των παλαιών Κανόνων δικαίου, αλλά και την θέσπισιν νέων. Δια τούτο ήδη έρχομαι εις το τέταρτον Μερος της Εισηγήσεώς μου, εις τας Προτάσεις μου δια την λύσιν υφισταμένων προβλημάτων.

1. Ιεραί Μοναί.
Ο ισχύων Καταστατικός Χάρτης της  Εκκλησίας της  Ελλάδος ρυθμίζει  πολλά σοβαρά θέματα των  Ιερών Μονών, εν οις και "τα της οργανώσεως και προαγωγής του πνευματικού βίου και τα της διοικήσεως της Μονής, τον αριθμόν των μελών του  Ηγουμενοσυμβουλίου"2121. Αρθρον 39, παράγραφος 5, του Νομου 590/77,  δια του  Εσωτερικού κανονισμού εκάστης  Ιεράς Μονής. Επειδή ασφαλώς πολλαί ιεραί Μοναί δεν έχουν εσωτερικόν Κανονισμόν προτείνω να αποφασισθή από την ΙΣΙ και να δοθή εντολή, όπως:

  1. Άπασαι αι  Ι. Μοναί συντάξουν τον  Εσωτερικόν Κανονισμόν αυτών και τον δημοσιεύσουν εις το Δελτίον ΕΚΚΛΗΣΙΑ, μετά προηγουμένην έγκρισιν του οικείου Μητροπολίτου και της Διαρκούς  Ιεράς Συνόδου.
  2. Όσοι εκ των εσωτερικών Κανονισμών έχουν ήδη συνταχθή και δημοσιευθή  χωρίς την  έγκρισιν  του  οικείου Μητροπολίτου  και  της  ΔΙΣ να θεωρηθούν  ως μη γενόμενοι, αφού  τούτο είναι αντίθετον "προς τούς  Ιερούς Κανόνας, τας μοναχικάς παραδόσεις και τούς νόμους του  Κράτους"2222. Άρθρον 39, παράγραφος 4, του Νόμου 590/77.Ίδετε και· Γεωργίου Λιλαίου, ΝΟΜΟΚΑΝΟΝΙΚΑ, Τόμος Α, σελ.138κ. εξ, Τόμος Β, σελ.82 κ. εξ., Θεοδώρου Παπαγεωργίου, Αναγκαιότης εγκρίσεως Εσωετρικού Κανονισμού Λειτουργίας Ιεράς Μονής υπό επιχωρίου Μητροπολίτου και της Διαρκής Ιεράς Συνόδου, περιοδικόν ΕΚΚΛΗΣΙΑ, Ιούνιος 2009, σελ. 411κ.εξ. και να ανασυνταχθούν εκ νέου κατά τα ανωτέρω.

2. Μετόχια ιερών Μονών.
Επειδή αι σχετικαί διατάξεις του  Άρθρου 39, παράγραφος 6 και 7, του Νόμου 590/1977 περί των εν τη  Εκκλησία της  Ελλάδος λειτουργούντων Μετοχίων είναι ασαφής,
Επειδή, ως εκ τούτου, έχουν δημιουργηθή περιστατικά τριβών μεταξύ  Επισκόπων δια το θέμα του ποίου  Επισκόπου το όνομα δέον να μνημονεύεται εν τοις Ναοίς αυτών εν ταις θείαις Λειτουργίαις και ταις λοιπαίς ιεραίς  Ακολουθίαις,
Επειδή παγία είναι η κανονική τάξις και πράξις της  Ορθοδόξου  Εκκλησίας μας εις ένα τόπον ένας να είναι ο  Επίσκοπος.
Επειδή πρέπει να αποφευχθή εις την  Εκκλησίαν μας ό,τι θλιβερόν παρατηρείται με τις διάφορες δικαιοδοσίες της Διασποράς,  
Προτείνω να αποφασισθή από την ΙΣΙ: Εν τοις ιεροίς Ναοίς πάντων των εν  Ελλάδι λειτουργούντων Μετοχίων των ανηκόντων είτε εις Μητροπόλεις της Εκκλησίας της  Ελλάδος είτε άλλου εκκλησιαστικού κλίματος, πλην των ιερών Πατριαρχικών και Σταυροπηγιακών Μονών Βλατάδων εν Θεσσαλονίκη και  Αγίας  Αναστασίας της  Φαρμακολυτρίας  εν Χαλκιδική,2323. Δεν εξαιρώ της μνημονεύσεως του Επιχωρίου Αρχιερέως τα Μετόχια του Παναγίου Ταφου και της Ι. Μονής Σινά, διότι η εξαίρεσις που μνημονεύεται στην τελευταία περίοδο της παραγράφου 8, του άρθου 39 του Νομου 590/77, προφανώς αναφέρεται μόνον εις την εποπτείαν της διοικήσεως και διαχειρίσεως αυτών και όχι και εις το μνημόνευμα του ονόματος του Πατριάρχου  Ιεροσολύμων ή του Αρχιεπισκόπου Σινά αντιστοίχως. Την άποψίν μου αυτή στηρίζω εις τα εξής γεγονότα: Πρώτον, εάν ο νόμος ήθελεν η εξαίρεσις να επεκτείνεται και εις την μνημόσυνον του ονόματος, τότε θα το ώριζε ρητώς, όπως πράττει τούτο ολίγον ανωτέρω δια τας Πατριαρχικάς και Σταυροπηγιακάς Μονάς των Βλατάδων Θεσσαλονίκης και της Αγίας Αναστασίας Χαλκιδικής. Τοιαύτη διάταξις όμως θα ήτο αντικανονική και άρα αντισυνταγματική, αφού ουδέν Κανονικόν δικαίωμα υφίσταται ιδρύσεως Μονών και Μετοχίων στην Ελλάδα, ήτοι εκτός της Κανονικής αυτών δικαιοδοσίας, από το Πατριαρχείον Ιεροσολύμων ή την Αρχιεπισκοπήν Σινά. Και Δεύτερον, εις το ότι η παράγραφος 7, του Αρθρου 39, του Νομου 590/77 θέλει και τα Μετόχια ετέρου κλίματος, δηλαδή πλην των Μετοχίων της Εκκλησίας της Ελλάδος, να "λειτουργούν υπό την εποπτείαν της ΔΙΣ, ασκουμένην δια του επιχωρίου Αρχιερέως, εφαρμοζομένων επ  αυτών των ισχυουσών δια τας εν τη περιοχή της  Εκκλησίας της Ελλάδος Μονάς διατάξεων". Ιδετε και Σχόλια αγίου Νικοδήμου εις τον ΛΑ Κανόνα αγίων Αποστόλων, υποσημείωσις 1, ΠΗΛΑΔΙΟΝ, σελ. 33, Βλασίου Φειδά, ένθα ανωτέρω, σελ.101 κ. εξ, σχετικήν Γνωμοδότησιν του Ειδικού Νομικού Συμβούλου της Εκκλησίας της Ελλάδος Γεωργίου Λιλαίου, εν· Περιοδικόν ΕΚΚΛΗΣΙΑ, Φυλλον της 1/15 Δεκεμβρίου 1980.  εν ταις θείαις Λειτουργίαις και ταις λοιπαίς ιεραίς Ακολουθίαις να μνημονεύεται  το όνομα του  Αρχιερέως του Τόπου,2424. Ο Βαλσαμών, ερμηνεύων τον ΙΒ  Κανόνα της Σαρδικής, λέγει χαρακτηριστικά· "Εις γαρ τας ακινήτους κτήσεις των αλλοτρίων  Εκκλησιών, ο εγχώριος  Επίσκοπος  Αρχιερατικά ενεργεί δίκαια. Οτι μόνω τω Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως σταυροπήγια πανταχή δέδοται". Ματθαίου του Βλαστάρεως, Συνταγμα κατά Στοιχείον υπό Ραλλη - Ποτλή,  Αθήναι 1899, Τομος Στ, σελ. 84.  ένθα ευρίσκεται το Μετόχιον, καθώς και το όνομα του  Ηγουμένου της Μονής, εις ην ανήκει.

3. Ησυχαστήρια.
Η ίδρυσις και η λειτουργία των εν  Ελλάδι  Ησυχαστηρίων είναι μοναχικόν πρόβλημα, το οποίον έχει δημιουργήσει πολλάκις πολλά ζητήματα και προστριβάς μεταξύ των κατά τόπους  Επισκόπων και των Διοικήσεων των  Ησυχαστηρίων, με αποτέλεσμα τον σκανδαλισμόν των πιστών.2525. Ίδετε· Γεωργίου Λιλαίου, Νομοκανονικά Τόμος Α, Αθήναι 1985, σελ. 183 κ. εξ., Τόμος Β, Αθήναι 1993, σελ.82 κ. εξ.

Τα  Ησυχαστήρια είναι θεσμός,  που, αν και  μπορεί να εύρη κανείς κάποιες ρίζες τους εις τον αναχωρητισμόν του αρχαίου Μοναχισμού, η εμφάνισίς τους  εις τας ημέρας μας έχει ως αιτίαν δυτικήν επίδρασιν και είναι έκφρασις και προσπάθεια των ιδρυτών των δι'  ἀνεξαρτησίαν και  αποδέσμευσιν αυτών από την εποπτείαν του  Επισκόπου. Το  Ησυχαστήριον όμως είναι Μονή και οι εν αυτώ εφησυχάζοντες είναι Μοναχοί. Και όπως ουδεμία Μονή είναι δυνατόν να ιδρυθή και να λειτουργήση χωρίς την άδειαν και την ευλογίαν του  Επισκόπου, έτσι εκκλησιαστικώς είναι ανεπίτρεπτον να ιδρύεται  Ησυχαστήριον και να λειτουργή εις την περιφέρειαν  Ιεράς τινός Μητροπόλεως  χωρίς  την  άδειαν και την  πνευματικήν  επιστασίαν του Μητροπολίτου αυτής, δεδομένου ότι πολλά εξ αυτών λειτουργούν κατά τον  Αστικόν Κωδικα βάσει της ιδρυτικής των Συμβολαιογραφικής Πράξεως και του Καταστατικού των, εάν υπάρχουν και αυτά. Δια τούτο και επειδή ο υπ'  ἀριθμ. 39/1972 Κανονισμός "Περί των εν  Ελλάδι ορθοδόξων ιερών Μονών και  Ησυχαστηρίων" στηρίζεται εις τον μη ισχύοντα πλέον Καταστατικόν Νομον 126/1969,
Επειδή το άρθρον 5 του ως άνω Κανονισμού περί  Ησυχαστηρίων έχει ήδη ολόκληρον ακυρωθή δι  ἀποφάσεως του Συμβουλίου της  Επικρατείας (Απόφασις 866/1974),
Επειδή ο ισχύων Καταστατικός Χάρτης της  Εκκλησίας της  Ελλάδος ορίζει: "Δια κανονιστικών αποφάσεων της ΔΙΣ, εγκρινομένων υπό της ΙΣΙ και δημοσιευομένων δια της  Εφημερίδος της Κυβερνήσεως θεσπίζονται τα πλαίσια λειτουργίας των εν τη περιοχή της  Εκκλησίας της  Ελλάδος  Ορθοδόξων  Ησυχαστηρίων, άτινα  ιδρύονται   ως   νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου κατά τας κειμένας διατάξεις και λειτουργούν επί τη βάσει του ιδρυτικού αυτών κανονισμού"2626. Αρθρον 39, παράγραφος 10, του Νομου 590/77., αι δε αποφάσεις αυταί δεν έχουν ακόμη ληφθή, με αποτέλεσμα το πρόβλημα να συνεχίζεται και συνεχώς να αυξάνη,
Επειδή κατά τον ισχύοντα Καταστατικόν Χάρτην η ΙΣΙ "ασκεί τας εκ των  Ιερών Κανόνων και λοιπών  Εκκλησιαστικών διατάξεων απορρεούσας αρμοδιότητας",2727. Αρθρον 4, παράγραφος ΙΒ , του αυτού ως άνω Νομου. η δε ΔΙΣ "επαγρυπνεί επί της εκπληρώσεως των καθηκόντων των κληρικών και των Μοναχών",28 28. Αρθρον 9, παράγραφος Θ , του αυτού ως άνω Νομου.
Προτείνω να αποφασίση η ΙΣΙ την σύνταξιν ενός νέου Κανονισμού περί  Ησυχαστηρίων. Τον Κανονισμόν αυτόν να συντάξη επταμελής Ειδική Συνοδική  Επιτροπή, αποτελουμένη εκ τριών  Αρχιερέων, εκ  δύο  Ηγουμένων και  εκ δύο ειδικών Πανεπιστημιακών Καθηγητών ή ανωτάτων Δικαστικών λειτουργών, υπό την προεδρίαν του αρχαιοτέρου εκ των αρχιερατικών μελών. Ούτω πιστεύω, ότι δια του νέου τούτου Κανονισμού θα διευκρινισθούν με σαφήνεια οι σχέσεις  Επισκόπου και  Ησυχαστηρίων  αλλά και τα δικαιώματα και αι υποχρεώσεις εκατέρων τούτων, ώστε να εκλείψουν, ει δυνατόν, οι σχετικές προστριβές εις το παντελές.

4. Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως Σωτήρος Ναυπάκτου.
Ως γνωστόν μέγα μοναστικόν πρόβλημα υφίσταται εις την  Ι. Μητρόπολιν Ναυπάκτου, το οποίον έχει ξεπεράσει τα όρια της Μητροπόλεως, έχει δια την λύσιν του πολλάκις ασχοληθή η ΔΙΣ πολλών περιόδων, και λύσις δεν έχει ευρεθή. Κοντεύει να καταντήση δυσθεράπευτο μοναστικό καρκίνωμα. Το πρόβλημα συνίσταται κυρίως εις τα εξής:

  1. Εις την μη αναγνώρισι από τον  Ηγούμενον και το  Ηγουμενοσυμβούλιον της  Ι. Μονής Μεταμορφώσεως Σωτήρος των κανονικών αρμοδιοτήτων του κυριάρχου Μητροπολίτου Ναυπάκτου  κ. ΙΕΡΟΘΕΟΥ επί της Μονής των και εις την κατ' εξακολούθησιν απείθειαν αυτών προς τον  Επίσκοπον αυτών, αλλά και την Ι. Σύνοδον.
  2. Ο  Ηγούμενος και οι μοναχοί της  Ιεράς Μονής όλως αντικανονικώς, έχουν συστήσει διαφόρους  Εταιρείας και Σωματεία με τα κοσμικά και μοναχικά τους ονόματα, μερικοί δε αδελφοί της Μονής  συνέστησαν και  Εταιρεία Περιωρισμένης Ευθύνης, η οποία είναι εμπορική Εταιρεία (ιχθυοκαλλιέργειες ), εδρεύει εις την  Ιεράν Μονήν και έχει λάβει επιχορηγήσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων από τα Προγράμματα της Ευρωπαϊκής  Ενώσεως, άνευ γνώσεως και αδείας του Μητροπολίτου των.
  3. Εις την άρνησιν υποβολής εις την  Ι. Μητρόπολιν Ναυπάκτου πάντων των πραγματικών αριθμών των  εισπράξεων και δαπανών και των παραστατικών στοιχείων απασών των οικονομικών διαχειρίσεων της Μονής  προκειμένου να εγκριθή ο Προϋπολογισμός και ο  Απολογισμός αυτής, με αποτέλεσμα η Μονή,  διαχειριζομένη εκατοντάδες εκατομμύρια δραχμές ετησίως, να λειτουργή τα τελευταία 3-4 χρόνια χωρίς   εγκεκριμένους Προϋπολογισμούς και  Απολογισμούς, να μένη δηλαδή ανεξέλεκτη και να τείνη εις ανταρσίαν.
  4. Εις την άρνησι να δεχθούν τον διαταχθέντα από την  Ιεράν Σύνοδον οικονομικόν έλεγχον, σύμφωνα με τον υπ'  ἀριθμ. 100/1998 ισχύοντα Κανονισμόν της  Ιεράς Συνόδου και έχουν ήδη καταφύγει εις Κοσμικά Δικαστήρια (Συμβούλιον της  Επικρατείας) κατά της  Εκκλησίας μας δια την ακύρωσι του ως άνω Κανονισμού, ώστε να αποφύγουν τον οικονομικόν έλεγχον της  Εκκλησίας. Και
  5. Ενώ κατ'  εξακολούθησιν και με συγκεκριμένες πράξεις δείχνουν την ανυπακοήν τους εις τον κυριάρχην  Επίσκοπόν τους, παραβαίνοντες τας προφορικάς και εγγράφους αυτού εντολάς, διαδίδουν κατ'  αὐτού διαφόρους αναληθείς ειδήσεις, που φθάνουν στα όρια των κανονικών και ποινικών αδικημάτων.

ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ Και επειδή η συγκεκριμένη κραυγαλέα και σκανδαλίζουσα αντικανονική συμπεριφορά των υπευθύνων της Μονής έχει φθάσει στο απροχώρητον, Επειδή η σεπτή  Ιεραρχία της  Εκκλησίας της  Ελλάδος είναι αδύνατον να μείνη απαθής θεατής των γεγονότων τούτων και να  ανέχεται την παράβασι των ιερών Κανόνων και τον δημόσιον κατασκανδαλισμόν των πιστών από τα εκατέρωθεν (Μητροπόλεως και Μονής) γραπτά  Ανακοινωθέντα Τύπου ή από τα κοινοποιούμενα στούς  Αρχιερείς και τούς  Ηγουμένους όλης της  Ελλάδος διάφορα σχετικά έγγραφα, Επειδή τα μέχρι τούδε από την ΔΙΣ  ληφθέντα μέτρα (αποστολή δύο Συνοδικών Επιτροπών, αποφάσεις και έγγραφες συστάσεις και οδηγίες Αυτής, διαταχθείς οικονομικός έλεγχος κ.λ.π.) δεν εδίδαξαν τους υπευθύνους της Μονής ούτε έφεραν σωτήρια αποτελέσματα. Απεναντίας  εθεωρήθησαν από την πλευράν της Μονής αδυναμία λήψεως μέτρων και επιβολής της Κανονικής τάξεως, Επιβάλλεται, άνευ άλλης αναβολής, η λήψις από την ΙΣΙ δραστικών Κανονικών μέτρων. Προς τούτο προτείνω:

Ι. Δια την αντιμετώπισι του προβλήματος της  Ι. Μονής Μεταμορφώσεως Σωτήρος Ναυπάκτου:

  1. Ο  Ηγούμενος της Μονής και τα Μέλη του  Ηγουμενοσυμβουλίου να τεθούν εις αργίαν από πάσης ιεροπραξίας (ακοινωνησίαν) μέχρι της εκδόσεως τελεσιδίκου αποφάσεως του αρμοδίου Εκκλησιαστικού  Δικαστηρίου, δια τα δι  ά ο  Ηγούμενος  Αρχιμ. Σπυρίδων Λογοθέτης κατηγορείται κανονικά παραπτώματα και δια τα οποία έχουν ήδη  διαταχθή τακτικαί ένορκοι  Ανακρίσεις.
  2. Η Διοίκησις και Διαχείρισις της Μονής να ανατεθή εις προσωρινήν τριμελή Διαχειριστικήν  Επιτροπήν εξ  Αδελφών της Μονής με πλήρη αρμοδιότητα και ευθύνη  Ηγουμενοσυμβουλίου.
  3. Να ολοκληρωθούν τάχιστα αι διαταχθείσαι ένορκοι τακτικαί  Ανακρίσεις κατά του  Ηγουμένου της  Ι. Μονής Μεταμορφώσεως Σωτήρος Ναυπάκτου  Αρχιμ. Σπυρίδωνος Λογοθέτη και να υποβληθή ο Φάκελλος εις τον Σεβ. Μητροπολίτην Ναυπάκτου κ. ΙΕΡΟΘΕΟΝ δια τα  περαιτέρω. Και
  4. Να διαταχθή ο οικονομικός επιθεωρητής, ο υπό της ΕΚΥΟ ορισθείς, να μεταβή αμέσως εις την Μονήν και να διενεργήση τον οικονομικόν έλεγχον απασών των Διαχειρίσεων της Μονής, να υποβάλη δε το Πόρισμα του εις τον κανονικώς και νομίμως ζητήσαντα αυτόν Σεβ. Μητροπολίτην Ναυπάκτου και εις την ΔΙΣ δια τα περαιτέρω.

ΙΙ. Δια την πρόληψι παρομοίων φαινομένων και την γενικωτέραν αντιμετώπισι του προβλήματος, προτείνω:

  1. Να αποφασισθή και δι᾿ Εγκυκλίου της ΔΙΣ να ανακοινωθή εις τας  Ι. Μητροπόλεις, ότι οι Μοναχοί και οι  Ιερομόναχοι των  Ιερών Μονών της  Εκκλησίας της  Ελλάδος δεν επιτρέπεται να είναι εταίροι αστικών ή εμπορικών  Εταιρειών.  Αν παραστή ανάγκη συστάσεως  Εταιρείας με συμμετοχήν της Μονής, θα πρέπη να προηγήται έγκρισις της συστάσεως υπό του οικείου Μητροπολίτου και της ΔΙΣ, τα δε εγκριτικά έγγραφα αυτών να μνημονεύωνται εις το σχετικόν Καταστατικόν της υπό ίδρυσιν Εταιρείας ή Σωματείου.
  2. Ιερά Μονή της  Εκκλησίας της  Ελλάδος δεν επιτρέπεται να δέχεται υλικάς προσφοράς ή άλλας εκδουλεύσεις από Σύλλογον ή Σωματείον φίλων της, εάν το Καταστατικόν αυτών, (Συλλόγων ή Σωματείων) δεν έχει  προηγουμένως εγκριθή και από τον οικείον Μητροπολίτην. Και
  3. Να γίνη γνωστόν εις τας Κρατικάς  Υπηρεσίας (Υπουργεία, Γενικάς Γραμματείας Περιφερειών, Νομαρχίας κ.λ.π.), ότι ουδεμία αίτησι Μονής της  Εκκλησίας της  Ελλάδος είναι επιτρεπτόν να γίνεται δεκτή δια οικονομικήν επιχορήγησιν, αν αύτη δεν έχει την έγγραφον έγκρισιν του οικείου Μητροπολίτου.

5. Ιεραποστολικό Κέντρο Νεότητος Ηλιουπόλεως Αττικής στο Τρίκορφο  Δωρίδος.
Ένα άλλο σπουδαίο μοναστικό πρόβλημα, που πρέπει αμέσως να αντιμετωπισθή ριζικά από την σεπτή  Ιεραρχία, είναι το θέμα της λεγομένης Μονής  Αγίων Αυγουστίνου  Ιππώνος και Σεραφείμ του Σαρώφ, στο Τρίκορφο Δωρίδος, εις την Μητροπολιτικήν Περιφέρειαν της  Ιεράς Μητροπόλεως Φωκίδος. Το μέγα τούτο πρόβλημα συνίσταται εις τα εξής:

  1. Εις το γεγονός ότι ενώ τα έντυπα της Μονής (Φακελλοι αλληλογραφίας και επιστολόχαρτα) αναγράφουν: Ιερά Μητρόπολις Φωκίδος - Ιερά Μονή  Αγίων Αυγουστίνου Ιππώνος και Σεραφείμ του Σαρώφ, ενώ ο φερόμενος ως Ηγούμενος της λεγομένης Μονής  Αρχιμ. Νεκτάριος Μουλατσιώτης υπογράφεται ως Καθηγούμενος με κόκκινο μάλιστα μελάνι (κινάβαρι;) και εμφανίζεται σε φωτογραφίες να κρατάη ράβδο, ώστε όλοι μας να πιστεύωμε ότι επρόκειτο περί Μονής, μετά τον τελευταίον θόρυβον και την επέμβασι της ΔΙΣ απεκαλύφθη, ότι δεν υφίσταται τοιαύτη Μονή αλλά χριστιανικό Ιεραποστολικό Κεντρο Νεότητος, που την έδρα του έχει εις την  Ηλιούπολιν  Αττικής!
  2. Εις το ότι η ως άνω φερομένη Μονή έχει αντικανονικώς και παρανόμως ιδρύσει και λειτουργεί πλησίον της,  την Γυναικείαν  Ι. Μονήν του  Αγίου Νεκταρίου.
  3. Εις την αντικανονικότητα της κουράς μοναχών, αφού κάποιοι από τούς αδελφούς και τας αδελφάς των ανωτέρω λεγομένων Μονών έχουν καρεί, με μεγαλοπρέπεια μάλιστα και τυμπανοκρουσίες, μοναχοί. Διότι: Ποίον Ηγουμενοσυμβούλιον επρότεινε την κουρά τους; Ποίος Μητροπολίτης ενέκρινεν αυτάς; Και εις ποίας Μονής το Μοναχολόγιον έχουν ούτοι εγγραφή, αφού οι Μονές τους δεν έχουν κανονικώς και νομίμως συσταθή;
  4. Εις το ότι αντικανονικώς και παρανόμως έχουν ανεγείρει Ναούς, Παρεκκλήσια και Μοναστικά συγκροτήματα. Διότι: Εχουν λάβει δια την ανέγερσίν των οικοδομικάς αδείας; Από ποίαν αρμοδίαν  Αρχήν; Και επ  ὀνόματι τίνος  Νομικού Προσώπου;
  5. Εις το ότι υφίστανται δύο (μία ανδρική και μία γυναικεία) αυτοδέσποτες και μη αναγνωρισμένες Μονές επί δεκαετίαν χωρίς κανένα έλεγχον, ενώ, λόγω της διαφημίσεώς τους ως Μονών, έχουν συγκεντρώσει χρήματα του λαού, καθώς φημολογήται μάλιστα πολλά. Και
  6. Εις το ότι, μετά τις κοσμικές εμφανίσεις του  Ηγουμένου και αδελφών της λεγομένης Μονής, που ωνομάσθη και "Παπαροκάριδων" και τον εξ αυτών δημιουργηθέντα κατ  αὐτών ξεσηκωμόν του Λαού και Μοναχών, αυτοί συνεχίζουν το αντιμοναχικόν έργον τους.

ΔΙΑ ΤΑΥΤΑ Και επειδή κατά τα εις την παράγραφον Α , Β  καί Γ  ἀνωτέρω εκτιθέμενα πάσα Μονή ιδρύεται και λειτουργεί ΜΟΝΟΝ με την άδειαν και την πνευματικήν επιστασίαν του επιχωρίου  Επισκόπου, Επειδή αντικανονικώς ίδρυσαν και λειτουργούν Γυναικείον Μοναστήριον, (ήτοι διπλούν Μοναστήριον) επ'  ονόματι του  Αγίου Νεκταρίου, απαγορευομένου από τούς ιερούς Κανόνας (ίδετε τον Κ' Κανόνα της Ζ'  Οικουμενικής και ΜΖ' Κανόνα της ΣΤ'  Οικουμενικής Συνόδου), Επειδή η περί ης πρόκειται Μονή δεν είναι καν Μονή, - ερευνητέον αν και ως ιεραποστολικό Κεντρο έχει νόμιμη υπόστασι - εμφανιζομένη όμως ως Μονή έχει παραπλανήσει τούς πιστούς και τον Κλήρον δυστυχώς και ολόκληρη την Εκκλησία και τις Πολιτικές  Αρχές ασφαλώς, που θα πιστεύουν ότι πρόκειται περί Κανονικώς και νομίμως συνισταμένης ορθοδόξου Μονής, Επειδή νομίζω ότι  οι φερόμενες αυτές Μονές, από της εμφανίσεώς των ως Μονών (1991 και 1994 αντίστοιχα), δεν έχουν δώσει ουδαμού Λαγαριασμόν της οικονομικής τους διαχειρίσεως και προφανώς από ουδεμίαν εκκλησιαστικήν ή άλλην αρχήν έχουν δεχθή οικονομικόν έλεγχον, Προτείνω την λήψιν των εξής Κανονικών μέτρων:

Ι. Δια την Κανονικήν ρύθμισιν των Προβλημάτων των ως άνω λεγομένων Μονών (Ανδρικής και Γυναικείας ):

  1. Ο ως  Ηγούμενος φερόμενος  Αρχιμ. Νεκτάριος Μουλατσιώτης να τεθή εις αργίαν (ακοινωνησίαν), να του αφαιρεθή το οφφίκιον του  Αρχιμανδρίτου, να στερηθή της πνευματικής πατρότητος και να παύση να υπογράφεται ως Καθηγούμενος, μέχρις ότου αι ως άνω δύο Μοναί τύχουν της κανονικής και νομίμου αναγνωρίσεώς τους.
  2. Μέχρις ότου αγνωρισθή, να  δοθή εντολή, να αφαιρεθή από τούς Φακέλλους της αλληλογραφίας και τα επιστολόχαρτα ο τίτλος: Ιερά Μητρόπολις Φωκίδος - Ιερά Μονή  Αγ. Αυγουστίνου Ιππώνος και Σεραφείμ του Σαρώφ, διότι τούτο  δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και αποτελεί  αντιποίησι αρχής. Τα αυτά να διαταχθούν και δια την φερομένην ως Γυναικείαν Ι. Μονήν  Αγ. Νεκταρίου.
  3. Να απαγορευθή η τέλεσις θείας Λειτουργίας και εις τα δύο ως άνω φερόμενα ως Μοναστήρια.
  4. Να διαταχθή οικονομικός έλεγχος των άνω φερομένων ως Μονών από της συστάσεώς των μέχρι σήμερον από αρμόδιον επιθεωρητήν της ΕΚΥΟ. Εάν αρνηθούν τον έλεγχον τούτον, να παρακληθή ο αρμόδιος Εισαγγελεύς να ενεργήση τα κατά νόμον αναγκαία και δέοντα. Και
  5. Αμφότεραι αι ως άνω φερόμεναι ως Μοναί να υποβάλουν εντός μηνός εις τον Σεβ. Μητροπολίτην Φωκίδος αίτησιν μετά πάντων των σχετικών δικαιολογητικών, προκειμένου ούτος να ενεργήση τα κανονικά και νόμιμα δια την αναγνώρισίν των ως Κανονικών Μητροπολιτικών Μονών της  Εκκλησίας μας.

ΙΙ. Δια την πρόληψιν παρομοίων αντικανονικών φαινομένων να ληφθή απόφασις της ΙΣΙ :

  1. Ότι εις την  Εκκλησίαν της  Ελλάδος απαγορεύεται η ίδρυσις Γυναικείων Μετοχίων από ανδρικά Μοναστήρια. Και
  2. Ότι εις την  Εκκλησίαν της  Ελλάδος απαγορεύεται η χρήσις του τίτλου  Ιερά Μονή, εάν αύτη δεν έχει κανονικώς και νομίμως συσταθή, σύμφωνα με την παράγραφον 3, του  Αρθρου 39, του Νομου 590/77.

6. Παλαιοημερολογιτικόν πρόβλημα.
Τέλος θέλω να επισημάνω το Παλαιοημερολογιτικόν πρόβλημα, το οποίον επίσης θεωρώ μοναστικόν. Διότι αφ'  ἑνός μεν οι πρωτεργάτες όλων των Παλαιοημερολογιτικών Παρατάξεων έχουν ως κέντρον τους λεγόμενες Μονές, αφ'  ἑτέρου δε διότι εκμεταλλεύονται το κύρος των εν  Ελλάδι Μονών και την προς αυτάς αγάπην του Λαού μας, αλλά και την σχετικήν περί των Μονών  Ελληνικήν νομοθεσίαν. Δια τούτο και επειδή πολλοί  Ιερομόναχοι, καθαιρεθέντες υπό των αρμοδίων Εκκλησιαστικών Δικαστηρίων της  Εκκλησίας ημών, καταφεύγουν εις τας διαφόρους Παλαιοημερολογιτικάς Παρατάξεις, συνεχίζοντες την φθοροποιόν δράσιν των, Επειδή οι Παλαιοημερολογίτες επικαλούνται υπέρ αυτών τας περί των Ιερών Μονών και Μοναχών ισχυούσας νομικάς διατάξεις υπέρ της Εκκλησίας μας  (φορολογικές απαλλαγές, Νομική υπόστασις κ.λ.π.), Προτείνω να γίνουν αι κάτωθι ενέργειαι προς την Πολιτείαν, ώστε:

  1. Να αποσχηματισθούν πάντες οι Παλαιοημερολογίται  Επίσκοποι,  Ιερομόναχοι, Μοναχοί και Μοναχαί, οίτινες έχουν καθαιρεθή και αποσχηματισθή από τα  Εκκλησιαστικά Δικαστήρια της  Εκκλησίας ημών, σύμφωνα με το  Αρθρον 54, παράγραφον 2 και 3, του Νομου 590/77. Και
  2. Να μην έχουν εφαρμογήν δια τας Μονάς των Παλαιοημερολογιτών αι ισχύουσαι δια τας Μονάς της  Εκκλησίας ημών νομικαί διατάξεις, εφ' όσον δεν έχουν σχετικά Προεδρικά Διατάγματα ιδρύσεώς των. 2929. Ίδετε· Ιωάννου Μ. Κονιδάρη, Περίγραμμα του δικαίου των Ορθοδόξων Μονών στη Ελληνική Επικράτεια, Ανάτυπον από το «ΝΟΜΙΚΟ ΒΗΜΜΑ» 40 (1992) 982-993, Αθήνα 1993, σελίδα 983.
(Εισήγησις προς την Τακτικήν Ιεράν Σύνοδον της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος τον Οκτώβριον 2001.)
 

Ραδ. Σταθμός Ι.Μ. Ηλείας 107,6FM

radiosima